Menu Sluiten

De Neeth

Neethweg 6

Boerderij De Neeth werd in 1899 gekocht door Theodorus Gerrit Jan Lammers uit IJzerlo. Na enkele jaren werd het oude huis gesloopt en verrees iets hogerop het huidige huis, waarin nog wel het oude gebintwerk werd gebruikt. In 1914 komt de nieuwe boerderij met woning gereed. In de tussentijd woonde het gezin Lammers in de Schoppe (schuur) naast de boerderij. Deze Schoppe heeft lang dienstgedaan als stalling voor het vee en opslagruimte voor graan. Vanaf 2000 doet de Schoppe dienst als museum.

Bron: www.deneeth.nl

Veehouder Theo Sonderlo in Barlo kent de verhalen uit zijn familie. Niet ver van zijn boerderij zou ooit een machtig ‘kasteel uit de tijd van Karel de Grote’ hebben gestaan, compleet met een gracht erom. De historie van de plaats is al even raadselachtig als de eeuwenoude boerderijnaam De Neeth.

Sonderlo wijst in de wei de plaats van de vroegere grachten aan, nu een beschermd stuk bodemarchief. „Mijn opa heeft de gracht hier bij huis zelf gedicht”, weet Sonderlo te vertellen. Opa van moederszijde, Th.G.J. Lammers, afkomstig uit IJzerlo. kocht de hoeve in 1899, sloopte deze en bouwde in 1914 iets hogerop de huidige boerderij. Alleen de oude put staat er nog en ook zijn de oude gebinten in 1914 hergebruikt.

De vroegere ADW-archivaris D.W. Kobes schreef in 1969 dat De Neeth één van de oudste boerderijen van Barlo is, waarschijnlijk gesticht als hofboerderij van Karel de Grote. „Heel duidelijk is hier nog waar te nemen de oude grachtenloop”, aldus Kobes. De oudst bekende schriftelijke vermelding van De Neeth zou van 1300 zijn, maar de bron van de overleden streekhistoricus Ter Horst, die dit indertijd wist te melden, is niet meer na te gaan.

Als de naam De Neeth rond 1300 al bestond, waarom komt ze dan niet voor in de lijst van Oostnederlandse plaats- en boerderijnamen tot 1500 van B.H. Slicher van Bath in ‘Mensch en Land in de Middeleeuwen‘? Of het moet zijn dat die naam ooit anders luidde. Sommigen hebben verondersteld dat De Neeth gelijk is aan ‘Grevinchof, vermeld sinds 1254. Maar ADW-archeoloog Jos Lankamp denkt weer dat die Grevinchof eerder in het Grevink aan de Slingebeek in Aalten heeft gestaan.

Lankamp verrichtte in 1984 met de werkgroep bodemonderzoek van ADW grondboringen tussen boerderijen Schutte en De Neeth, noordelijk van de laatste. Daar lag tot de ruilverkaveling van 1984 de oude gracht, die nog tot de jaren ’50 ’s winters een geliefde schaatsbaan was. In 1978 was door de Archeologische Werkgemeenschap Nederland al een proefsleuf dwars door de gracht gegraven. Vondsten werden daarbij niet gedaan. Blijkens het onderzoek was de grachtbedding tien tot twaalf meter breed en hoogstens een meter diep. In de ondergrond zit echter op zo’n 90 cm diepte een veenpakket Het kan dus zijn, aldus Lankamp, dat de gracht is ontstaan door turfgraverij. Maar ook kan het best een natuurlijke uitloper van het nabije moerasgebied ’t Goor zijn geweest.

De kadastrale kaart uit 1863 toont een recht stuk gracht van ongeveer 75 bij 8 meter, een eind van de boerderij af, maar ook een dichtbij gelegen L-vormig water om de boomgaard van De Neeth, dat via een sloot met de gracht in verbinding stond. Dezelfde kaart toont dat er in het gebied ten zuiden van de gracht nogal wat heide lag. Daar moet volgens de Aaltense historiekenner E. Smilda ook de betekenis van de naam worden gezocht. De Neeth zou dan een verbastering zijn van ‘den Heet’, dialect voor de heide. „Ik meen ook de naam ‘den Heethof wel eens te hebben gehoord.”

In het verpondingsboek van Aalten van 1647 komt de hoeve voor. Ze was toen gezamenlijk eigendom van Jonkheer van Coevorden en Jan ten Brincke. In 1748 was ene Berend te Neet een van de vier rotmeesters (buurtmeesters) van Barlo. Wel een teken dat De Neeth in het oude Barlo een centrale rol speelde. Dat verraadt ook het wegennet. Op oude kaarten is te zien dat veel wegen in het gebied bij De Neeth samenkwamen. Toen de verharde Nijhofsweg er nog niet was, was de Derredijk de hoofdweg. Door de hoge es achter de boerderij ligt de Derredijk nog als een fraaie holle weg richting Markerink. Het Nijhofslaantje is nu een ruiterpad. Het werd door de Nijhofbewoners ’t Neeths-laantje genoemd.

Bron: ‘Wortels in de Achterhoek’, 1997, door Henk Harmsen

Verpondingskohier 1647

In het Verpondingskohier van 1647 staat het volgende:

De Neet, Jor. Coeverden en Jan ten Brincke.
Huis, hof 1 1/2 sch boulant 16 mdr., 3de gerve 133 – 6 -.
Hoeijgront, 3 daghen maeiens 5 – 0 -.
1 Vercken of 2 Rijxdlr. 5 – 0 -. 4 Hoendren end 5 pont vlass 1 – 10 -.

Liberale Gifte 1748

De Liberale Gifte was een speciale heffing ten bedrage van 2% van het vermogen ter bestrijding van de extra defensiekosten t.g.v. een Franse inval in de Zuidelijke Nederlanden in de periode 1745-1747. Wie minder bezat dan 500 gulden, betaalde niet de heffing, maar was vrij om iets te geven, vandaar de naam.

Barlo 31 - De Neeth - Liberale Gifte 1748

Kadaster 1832

Aalten A899
J. Wijnveld en cons.
koopman te Aalten
3300 m² huis, schuur en erf

Bewoners

Trouwboek Aalten 1665-1811

Warner te Gussinklo (te Neet) (Aalten, ged. 24-12-1681), trouwt op 16-12-1705 te Aalten met
Griete Swijtink (Aalten, ged. 03-02-1684)

Barend ter Neet (Aalten, ged. 15-03-1711), z.v. Warner te Neet en Griete Swijtink
Mette Luiten (Aalten, ged. 15-11-1722)

Derk Jan te Bokkel (Aalten, 01-11-1739), trouwt op 10-03-1776 te Aalten met
Margareta (Grietjen) ter Neet (Aalten, ged. 15-05-1758), d.v. Barend ter Neet en Mette Luiten

Bevolkingsregister 1823-1850

Barlo 31

Barend te Bokkel (Aalten, 11-05-1779), z.v. Derk Jan te Bokkel en Grietjen ter Neet, trouwt op 25-05-1810 te Aalten met
Johanna Hendrina Walvoort (Aalten, 25-08-1789)

Johanna Berendina Hofstee (Aalten, 17-11-1804), wed. van Evert Radstaak

Bevolkingsregister 1850-1860

Barlo 40

Johanna Berendina Hofstee (Aalten, 17-11-1804), wed. van Evert Radstaak

Willem Radstaak (Lichtenvoorde, 19-03-1823)
Grada Wisselink (Wisch, 29-09-1825)

Bevolkingsregister 1860-1870

Barlo 40

Willem Radstaak (Lichtenvoorde, 19-03-1823)
Grada Wisselink (Wisch, 29-09-1825)

Bevolkingsregister 1870-1880

Barlo 20

Willem Radstaak (Lichtenvoorde, 19-03-1823)
Grada Wisselink (Wisch, 29-09-1825)

Teunis Wassink (Zelhem, 06-03-1831)
Grada Wisselink (Wisch, 29-09-1825)

Bevolkingsregister 1880-1890

Barlo 20

Teunis Wassink (Zelhem, 06-03-1831)
Grada Wisselink (Wisch, 29-09-1825)

Bevolkingsregister 1890-1900

Barlo 29

Teunis Wassink (Zelhem, 06-03-1831)
Grada Wisselink (Wisch, 29-09-1825)

Bevolkingsregister 1900-1910

Barlo 30 > 33

Theodorus Gerrit Jan Lammers (IJzerlo, 05-10-1868), trouwt op 19-04-1900 te Aalten met
Johanna Hendrika Bongen (Lintelo, 14-08-1871 – 08-05-1916)

Kinderen uit dit huwelijk:

  1. Engelina Everdina Lammers (Barlo, 29-05-1901)
  2. Jan Hendrik Lammers (Barlo, 07-06-1911)

Bevolkingsregister 1910-1920

Barlo 33

Theodorus Gerrit Jan Lammers (IJzerlo, 05-10-1868), hertrouwt op 25-10-1917 te Aalten met
Aleida Johanna van Eerden (Dale, 20 Sep 1884)

Kinderen uit dit huwelijk:

  1. Johanna Theodora Lammers (04-10-1918)
  2. Dela Willemina (19-03-1921)

Na het overlijden van Dorus Lammers zette mevrouw Lammers-van Eerden het bedrijf voort met medewerking van Johan Sonderlo (1914) van Groot Deunk. Uiteindelijk trouwde Johan Sonderlo in 1940 met de dochter van zijn bazin, Johanna Lammers. Samen bouwden zij het melkveebedrijf verder uit.

Adreswijziging 1967

Barlo 23 > Neethweg 1

J.G. Sonderlo

Barlo - De Neeth
Barlo - De Neeth